Actueel

********

WAT GEBEURDE ER DEZE MAAND, 800 JAAR GELEDEN?

Duitsland. Omdat het in Italië steeds duidelijker wordt welke bedoelingen Otto IV heeft met Italië en Sicilië, neemt Innocentius III schriftelijk contact op met een groep van Duitse vorsten, voornamelijk kerkelijke vorsten: de aartsbisschop van Mainz, de aartsbisschop van Maagdenburg, bisschop Ekbert van Bamberg. Maar middels de subtiel opruiende brieven worden ook wereldlijke vorsten opgezet tegen te keizer. Tot de vorsten die in september 2010 in het geheim bij elkaar komen, behoren ook de koning van Bohemen, de landgraaf van Thüringen, en graaf Otto I van Meranien. Samen met de kerkelijke vorsten worden de eerste plannen gesmeed om een andere koning te kiezen. Zonder dat hij er in zijn correspondentie expliciet over spreekt, lijkt Innocentius III die mogelijkheid te suggereren. Hij gaat indirect te werk en concentreert zijn inspanningen op koning Philipp van Frankrijk. Die moet druk uitoefenen op de Duitse vorsten. Omdat zij bang zijn dat Innocentius III misschien toch weer van gedachten zal veranderen, laten de Duitse vorsten niet het achterste van hun tong zien. De onderhandelingen met de paus zullen tot zeker februari 1211 duren.

Akko. Maria van Monferrato, de achttien jarige koningin van Jeruzalem, treedt op 14 september 1210 met veel pracht en praal in het huwelijk met de ruim zestigjarige Franse graaf Jan van Brienne. Over een kleine twee jaar zal uit het huwelijk een dochter geboren worden: Yolande, die de tweede vrouw van Frederik II zal worden. Doordat Maria van Monferrato vrijwel direct na de bevalling sterft aan kraamvrouwenkoorts, gaat haar titel over op haar dochter Yolande. Niemand kan vermoeden dat het haar zal vergaan zoals haar moeder. Enkele weken nadat zij Frederik een opvolger heeft geschonken, sterft ook zij aan kraamvrouwenkoorts. Zij is dan nog geen zeventien.

maart 1212 - Messina - Frankfurt - Rome

Messina. Voordat hij begint aan zijn hachelijke reis naar Duitsland, laat Frederik begin deze maand in de Dom van Palermo zijn zoon Hendrik kronen tot koning van Sicilië. Constance wordt benoemd tot regentes voor de 1-jarige Hendrik. De kroning vindt plaats op aandringen van de Kerk. Daarmee hoopt paus Innocentius te voorkomen dat het Duitse Imperium en het Siciliaanse Regnum in één hand zullen komen.
Dan gaat Frederik op pad. Vergezeld door nauwelijks 50-60 man, vertrekt hij op zondag ‘Judica’ (de vijfde zondag van de Vasten) met zes galeien vanuit de haven van Messina. Het eerste doel is Rome, voor een ontmoeting met paus Innocentius III. Al direct na vertrek gaat het bijna helemaal mis. Het gezelschap ontsnapt ternauwernood aan een blokkade van de Pisaanse vloot, en gaat noodgedwongen aan land in Gaeta. Van daaruit wordt de reis naar Rome over land voortgezet.

Frankfurt. Zodra de bergpassen begaanbaar zijn, steekt keizer Otto IV de Alpen over. Op Palmzondag ontmoet hij in Frankfurt de vorsten die hem trouw zijn gebleven. Vanwege de excommunicatie zijn daar nauwelijks nog geestelijke vorsten bij. Onder de wereldlijke vorsten bestaat er nog wel aanzienlijke steun voor de keizer. Voor een aantal weifelaars is de terugkeer van de keizer het sein geweest om eieren voor hun geld te kiezen en zich toch maar aan de kant Otto te scharen.

Rome. Alle klokken luiden en het volk juicht hem toe. Frederik wordt op grootse wijze ontvangen door de paus, de kardinalen, het volk en de senaat van Rome. Met veel ceremonieel wordt “de bedelkoning” verwelkomd als de nieuwe keizer. Op 25 maart 1212, Paaszondag, staat Frederik tegenover paus Innocentius IV, zijn voormalige voogd. Het ‘klikt’ boven verwachting tussen de blijmoedige 17-jarige koning en de ascetische 52-jarige kerkvorst.

februari 1212 - Messina

Op de koningsburcht in Messina kijkt de hofhouding hoofdschuddend toe wanneer legaat Gregorius van St.Theodoor in naam van Innocentius III Frederiks trouweed afneemt. Door de paus te erkennen als zijn opperleenheer, verzekert Frederik zich als pauselijk vazal van de bescherming van zijn voormalige voogd. Het is een van de weinige mogelijkheden om de risico’s te beperken van de hachelijke onderneming waartoe Frederik heeft besloten. Het aanbod van de Duitse vorsten is hem door alle adviseurs ontraden. De Duitse kroon is niet in Siciliaans belang. De jonge koning beschikt niet eens over middelen om zijn rechten af te dwingen: hij heeft geen leger en vrijwel geen geld. In Sicilië zelf is de situatie nog allerminst rustig.
Ook gevoelsmatig pleit alles tegen het aanbod. Traditioneel hebben de Sicilianen het niet op de “arglistige Duitsers”, die gelden als rauwe, onbetrouwbare bondgenoten. Net als zijn moeder Constance, heeft ook Frederik slechte persoonlijke ervaringen met Duitsers. En er is nog een andere reden om in Sicilië te blijven. Frederiks huwelijk met Constance is een onverwacht succes. De twee hebben zich sterk aan elkaar gehecht; Hendrik, hun enige zoon, is bovendien nog geen jaar oud. Dus waarom zou hij gaan?
Toch besluit Frederik dat te doen. Uit eerzucht? Om in de voetstappen te treden van zijn legendarische voorouders van vaderskant? Of om de uitdaging, en het avontuur?

januari 1212 - Palermo

In de Cala, de haven van de Siciliaanse wereldstad, komt een klein gezelschap Zwabische edelen aan. Onderweg van de haven naar het hoger gelegen Palazzo Reale (het huidige Palazzo dei Nomanni), komen Hendrik van Neuffen en zijn vriend Anselm van Justingen ogen te kort bij het zien van de prachtige monumentale gebouwen, de elegante wijken met hun kleurrijke markten, en de weelderige parken met waterpartijen en exotische begroeiing. In het echt is Palermo nog mooier dan de sprookjesachtige verhalen die zij er in het verre Duitsland over hebben gehoord.
In het koninklijk paleis ontmoeten de Duitse gezanten de Siciliaanse koning Frederik. Met zijn roodblonde haar, heldere ogen en vrij lichte huid is de jongeman onmiskenbaar een Staufer van afkomst. Tot hun schrik blijkt Frederik geen woord Duits te spreken, maar wel een handvol andere talen: Arabisch, Latijn, Siciliaans, Grieks en Provençaals. Er moet een tolk aan te pas komen om de bijzonderheden en de achtergronden toe te lichten van de brief die zij bij zich hebben. Daarin wordt Frederik opgeroepen naar Duitsland te komen om zijn erfgoed op te eisen en om het Duitse koningschap te aanvaarden dat hem namens de Duitse vorsten wordt aangeboden.